Wie ooit heeft overwogen om arts te worden, heeft het ongetwijfeld gehoord: “Geneeskunde? Dat is zo’n lange studie, joh!” De reputatie van de opleiding is er één van eindeloze boeken, jarenlange praktijkstages en een traject dat bijna lijkt op een marathon zonder finishlijn. Maar hoe lang duurt de studie Geneeskunde nu écht? En is die lengte werkelijk zo uitzonderlijk vergeleken met andere studies of opleidingen?
Laten we eens inzoomen op de feiten, maar ook op de perceptie, want die speelt misschien wel de grootste rol.
De basisopleiding: de bachelor en master
In Nederland bestaat de universitaire studie Geneeskunde uit twee onderdelen:
1. Bachelor Geneeskunde (3 jaar)
De bachelor is grotendeels theoretisch en richt zich op:
- de bouw en functie van het menselijk lichaam
- ziekteleer
- fysiologie, anatomie, biochemie
- basis klinische vaardigheden
- communicatie- en onderzoekstraining
Hoewel je in deze fase al wel contacten hebt met patiënten en soms kleine praktijkopdrachten uitvoert, draait het vooral om kennis opbouwen. Voor veel studenten is dit intensief: lange dagen, hoge studielast, veel tentamens en practica.
2. Master Geneeskunde (3 jaar)
Pas in de master begint het ‘echte werk’: de coschappen. Dit zijn fulltime stages in verschillende medische disciplines, zoals chirurgie, interne geneeskunde, psychiatrie, kindergeneeskunde en nog veel meer.
Gemiddeld besteed je (aldus de RU):
- 2 jaar aan reguliere kerncoschappen, waarin je rouleert door de meeste specialismen
- 3 maanden aan keuzecoschappen (bijvoorbeeld onderzoek, verdieping in een vakgebied of een coschap in het buitenland)
- 3 maanden seniorcoschap
- 3-6 maanden aan je wetenschappelijke stage of scriptie
Deze master voelt voor veel studenten als een baan: je maakt regelmatig lange (en vroege) dagen, je loopt mee in diensten, en je wordt beoordeeld alsof je al bijna een collega bent.
Totaal: 6 jaar
Tot zover lijkt het overzichtelijk: zes jaar opleiding en je bent arts. Maar in de praktijk stopt het verhaal hier zelden.
Na de studie: basisarts, specialiseren en de lange weg erna
Na het behalen van je artsendiploma mag je jezelf basisarts noemen. Maar de meeste afgestudeerden willen doorleren tot specialist. En daar begint de echte uitdaging: de specialisatie(s), ook wel opleidingen tot medisch specialist (MS) genoemd.
Hoe lang duurt een specialisatie?
Afhankelijk van het gekozen vakgebied duurt een specialisatie gemiddeld:
- Huisartsgeneeskunde: 3 jaar
- Specialistisch verpleegkundige vervolgopleidingen (zoals SEH-arts): 3 jaar
- Interne geneeskunde, chirurgie, psychiatrie, kindergeneeskunde, etc.: 4 tot 6 jaar
- Neurochirurgie: 6 jaar
- Radiologie en radiotherapie: 5 jaar
- Cardiologie: 6 jaar
Hiermee kan de totale route van eerste studiejaar tot volledig bevoegd specialist variëren van:
9 jaar (bijv. huisarts) tot zelfs 12–15 jaar (bij sommige ziekenhuisspecialismen).
En ja, dat klinkt lang. Want het is ook lang.
Is Geneeskunde daarmee uitzonderlijk?
Veel mensen vinden de duur van Geneeskunde enorm. Toch is het interessant om dit in perspectief te plaatsen. Andere intensieve beroepen hebben óók lange trajecten:
- Advocaat: 4 jaar bachelor/master + 3 jaar opleiding en praktijk → ~7 jaar
- Psycholoog (gz-psycholoog): 4 tot 5 jaar bachelor/master + 2 jaar BIG-opleiding/GZ-opleiding + eventueel 4 jaar specialisatie → ~6–11 jaar
- Wetenschappelijke carrière: 5 jaar studie + 4 jaar promotie → ~9 jaar
- Tandarts: 6 jaar + eventuele specialisatie → ~8–10 jaar
Wat Geneeskunde uniek maakt, is de combinatie van:
- hoge studielast
- intensieve praktijk
- selectieprocedures (al nemen sommige universiteiten hier al afstand van)
- wachttijd vóór een vervolgopleiding
- lange werkweken tijdens opleidingen
Veel basisartsen moeten bovendien 1–3 jaar werkervaring opdoen als ANIOS (Arts Niet In Opleiding tot Specialist) voordat ze een opleidingsplek bemachtigen. Die periode komt dus bovenop de officiële opleidingsduur.
Waarom duurt Geneeskunde eigenlijk zo lang?
Er zijn verschillende redenen:
1. De hoeveelheid kennis is enorm
Het menselijk lichaam is complex, ziekten ontwikkelen zich voortdurend, en medische inzichten veranderen snel. Studenten moeten zowel een breed fundament als diepe kennis hebben.
2. De verantwoordelijkheid is groot
Artsen werken met mensenlevens. Fouten kunnen grote gevolgen hebben. Daarom is een uitgebreide opleiding onder supervisie essentieel.
3. De praktijk is niet te versnellen
Veel leerprocessen, zoals klinisch redeneren, omgaan met patiënten of technische handelingen, vereisen ervaring, en ervaring kost tijd.
4. De opleiding moet voldoen aan Europese regelgeving
Medische opleidingen binnen de EU zijn strak gereguleerd om kwaliteit te borgen. Versnellen is juridisch en praktisch lastig.
Salaris tijdens je studie
Wanneer je wordt toegelaten tot een opleiding tot medisch specialist, word je AIOS (Arts In Opleiding tot Specialist) en krijg je salaris volgens de CAO.
AIOS-salarissen liggen ongeveer tussen:
- €3.900 – €5.800 bruto per maand, afhankelijk van opleidingsjaar
- Inclusief onregelmatigheidstoeslag en diensten kan dit hoger uitvallen\
Tijdens je specialisme ontvang je dus al een ruim salaris.
Conclusie: ja, Geneeskunde is lang, maar niet voor niets
Een arts word je niet zomaar. De studie is lang, de werkdruk is hoog en de verantwoordelijkheid groot. Maar het lange traject heeft een reden: het vak vraagt om brede kennis, klinische vaardigheid, menselijk inzicht en professionaliteit.
Wie Geneeskunde wil studeren, moet dus bereid zijn om veel tijd te investeren. Maar voor velen is het dat meer dan waard: het is een beroep waarin je dagelijks het verschil maakt voor anderen.