Een functionele neurologische stoornis

Tijdens mijn coschappen neurologie en psychiatrie kwam ik een aandoening tegen die ik vooraf eigenlijk nauwelijks kende, maar die me enorm is bijgebleven: FNS, oftewel een functionele neurologische stoornis.

En eerlijk gezegd is het één van de meest interessante dingen die ik tot nu toe in het ziekenhuis heb gezien.

Omdat het er aan de buitenkant zó neurologisch uitziet. Patiënten die trillen. Mensen die een been achter zich aanslepen alsof ze een beroerte hebben gehad. Mensen die plotseling neervallen of aanvallen krijgen die sprekend lijken op epilepsie.

Geen hersentumor. Geen infarct. Geen beschadigde zenuwbaan. Geen epileptische activiteit op een EEG. En toch zijn de klachten echt. Dat maakt het juist zo fascinerend.

Wat ik interessant vond tijdens het lichamelijk onderzoek, zijn de kleine momenten waarop je merkt dat het brein soms meer kan dan het lichaam lijkt toe te laten. Bijvoorbeeld iemand die aangeeft geen kracht in een arm te hebben. Wanneer je vraagt om de arm actief op te tillen lukt dat nauwelijks. Maar zodra je de arm zelf omhoog brengt en vraagt hem daar te houden, blijft hij ineens prima in positie. Een subtiele aanwijzing dat de spieren en zenuwen technisch gezien gewoon functioneren.

En dat is denk ik precies waarom FNS zo ingewikkeld én zo interessant is. Niet “ingebeeld”, niet expres gespeeld, maar ook niet verklaarbaar met klassieke neurologische schade. Alsof de software vastloopt terwijl de hardware intact is.

Ik denk dat veel mensen automatisch moeite hebben om dit soort klachten serieus te nemen, juist omdat scans of onderzoeken vaak normaal zijn. Maar wanneer je deze patiënten ziet, merk je direct dat het veel complexer ligt. De klachten zijn echt. De impact is echt. Alleen de oorzaak is anders dan we gewend zijn binnen de geneeskunde. We houden in de geneeskunde van duidelijke verklaringen: afwijking gevonden, diagnose gesteld, probleem opgelost. Maar FNS past niet netjes in dat plaatje. En juist daarom blijft het hangen.