De mooiste operaties tot nu toe tijdens mijn coschappen

OK ervaringen zijn sterk wisselend. De ene dag sta je vooral haken vast te houden in de operatiekamer en probeer je niet flauw te vallen omdat je te veel warme lagen onder je steriele pak aan hebt. De andere dag sta je vol adrenaline mee te doen met een operatie waarvan je weet: dit ga ik later nog aan mensen vertellen.

Tijdens mijn heelkunde coschap in een academisch ziekenhuis maakte ik behoorlijk wat bijzondere operaties mee. Veel complexe zorg, veel superspecialistische ingrepen en opvallend weinig “standaard” operaties. Zo heb ik daar bijvoorbeeld nooit een appendectomie gezien. Wel een geslachtstransformatie.

Ik ben ongetwijfeld een beetje bevooroordeeld, want de chirurg was uitzonderlijk aardig. Hij legde alles rustig uit, betrok me actief bij de ingreep en liet me zelfs voor het eerst hechten. Alleen dat moment alleen al zorgt ervoor dat een operatie in je geheugen gegrift blijft staan.

Maar los daarvan was de operatie zelf indrukwekkend.

Het begon met iets waarvan je rationeel weet dat het mogelijk is, maar wat je brein toch even niet helemaal verwerkt wanneer je het live ziet gebeuren: van een penis werd een vagina gemaakt. De chirurg werkte met een rust en routine die alleen ontstaat na duizenden herhalingen. Binnen een kwartier keek ik naar het operatieveld en dacht ik oprecht: ik herken anatomisch bijna niets meer terug.

En alsof dat nog niet indrukwekkend genoeg was, ging het programma gewoon verder. De adamsappel werd verwijderd. Daarna volgde gezichtsfeminisatie: de bolling boven de wenkbrauwen, iets wat mannen gemiddeld wat sterker hebben, werd weggehaald om het gezicht een zachtere vorm te geven.

En dit alles, echt alles, gebeurde binnen tweeëneenhalf uur.

Wat ik misschien nog wel het meest bijzonder vond, was dat alles lichaamseigen was. Er werd nauwelijks iets “toegevoegd”; structuren werden hergebruikt, verplaatst en opnieuw gevormd. Als coassistent, die normaal al moeite heeft om in de OK niet boven en onder te verwarren zodra iemand “craniaal” roept, was dat behoorlijk mindblowing.

Maar minstens net zo mooi als deze operatie was een compleet andere: een keizersnede.

Waar de andere ingreep vooral technisch indrukwekkend was, voelde een sectio juist bijzonder menselijk. Bij de eerste keizersnede die ik zag mocht ik gelijk meehelpen. En ja, dat betekende letterlijk meehelpen om de lagen van de buik open te scheuren. Niet snijden, maar echt scheuren. Iets wat totaal tegennatuurlijk klinkt, totdat iemand uitlegt dat dit juist mooier geneest omdat je de natuurlijke weefsellagen volgt.

Geneeskunde blijft soms een vak waarin de correcte uitleg nog steeds klinkt alsof iemand een grap maakt.

En een paar minuten later gebeurde het moment waar iedereen in de OK toch nét even stiller van wordt: de baby werd geboren. Hij werd in mijn handen gedrukt en ik mocht hem op de borst van de moeder leggen.

De sfeer in de OK veranderde direct. Van technische concentratie naar pure emotie. Moeder had ondanks alles meteen alleen nog oog voor haar kind. Het contrast met de steriele operatiekamer kon bijna niet groter zijn.

Veel operaties daarna waren interessant, leerzaam of indrukwekkend, maar sommige momenten blijven gewoon hangen. Voor mij waren dat deze twee operaties, beide op een andere manier het begin van een nieuw leven.