Osteo-Odonto-Keratoprothese: Hoe Blinde Mensen Weer Kunnen zien

Voor de meeste mensen is zien vanzelfsprekend en het verliezen van je zicht is daarom ook een ingrijpende gebeurtenis. Voor wie blind is geworden door ernstige schade aan het hoornvlies, leek herstel lange tijd een onbereikbaar streven. Traditionele hoornvliestransplantaties slaan vaak niet bij deze patiënten niet aan, omdat hun oogoppervlak te kwetsbaar of te beschadigd is. Toch bestaat er een chirurgische techniek die hoop biedt: de Osteo-Odonto-Keratoprothese (OOKP). Deze complexe, maar vooral bijzondere techniek is in staat tot het herwinnen van het gezichtsvermogen.

Wat is een OOKP?

Osteo-Odonto-Keratoprothese, of in de volksmond “tand-in-oog-operatie” , is een zeer complexe chirurgische procedure. Het wordt toegepast bij patiënten met ernstige corneablindheid die geen baat hebben bij een traditionele hoornvliestransplantatie. In plaats van een donorhoornvlies gebruiken chirurgen een deel van de eigen tand en kaakbot om een lens stevig vast te zetten. Deze combinatie, ook wel de osteo-dentale lamina genoemd, wordt in het oog geplaatst en maakt een kunstmatig venster, waardoor licht weer tot het netvlies kan komen.

De ingreep is bedoeld voor patiënten met ernstige hoornvliesaandoeningen, zoals het Stevens-Johnson-syndroom (SJS), chemische of thermische brandwonden en oculair cicatricieel pemfigoïd (OCP). Er gelden strikte eisen voor deelname aan de operatie. De patiënt moet volledig blind zijn, beschikken over een intact netvlies én oogzenuw, en een geschikte tand hebben. Daarnaast vereist de OOKP een levenslange medische opvolging en aanzienlijke mentale veerkracht van de patiënt.

De Operatie

De OOKP is een complexe, tweefasige ingreep die wordt uitgevoerd door een team van verschillende specialisten. Bij OOKP is de samenwerking tussen oogartsen, kaakchirurgen, prothetisten en anesthesisten essentieel.

Fase 1 – Voorbereiding
Het beschadigde hoornvlies en bindvlies worden verwijderd en het oogoppervlak bedekt met wangslijmvlies, dat stevig en doorbloed is. Tegelijkertijd wordt een hoektand of premolaar verwijderd met een stukje omliggend kaakbot. In deze tand-botcombinatie wordt een transparante lens geplaatst en het implantaat tijdelijk onder de huid bewaard, zodat het goed kan ingroeien en doorbloed raakt.

Fase 2 – Plaatsing in het oog
Na enkele maanden wordt het ingegroeide implantaat in het oog geplaatst. Hiervoor wordt een opening in het hoornvlies gemaakt, waarna de iris, lens en een deel van het glasvocht worden verwijderd. Het tand-bot-lenscomplex wordt vastgehecht, waarna het wangslijmvlies teruggeplaatst wordt met een opening voor de lens. Hierdoor kan licht opnieuw het netvlies bereiken.

Resultaten en Mogelijke Complicaties

De resultaten zijn indrukwekkend. De OOKP is de meest duurzame keratoprothese, met een overlevingspercentage van meer dan 80% na twintig jaar. Meer dan de helft van de patiënten bereikt een gezichtsscherpte die hen in staat stelt om weer redelijk zelfstandig te functioneren.

Toch zijn er risico’s. Zo kan glaucoom ontstaan, wat de oogdruk verhoogt en tot blindheid kan leiden. Ook kunnen problemen met het slijmvlies optreden, zoals overgroei over de lens of zweren, en soms breekt het bot- en tandweefsel van het implantaat langzaam af (laminaire resorptie). Ernstige interne ooginfecties komen gelukkig zelden voor.

Hoop en Toekomst

Voor wie geen andere behandelingen meer hebben, kan de osteo-Odonto-Keratoprothese levens veranderen. Door een stukje van het eigen lichaam te gebruiken, creëert deze techniek een functionele en duurzame prothese. Het resultaat is een zicht waarmee patiënten de wereld weer kunnen zien, vaak na jaren van blindheid.

Wil je meer medische artikelen lezen? Klik dan hier.