Bosgeur als Medicijn? Dit is Wat Fytonciden Met Je Lichaam Doen.

Tegenwoordig brengen we het gros van onze tijd binnenshuis door, omringd door muren en telefoonschermen. Een wandeling in het bos lijkt tegenwoordig misschien een luxe, maar de geuren van dennen, natte aarde en mos blijken uit onderzoek daadwerkelijk voor vele gezondheidsvoordelen te zorgen. Wetenschappelijke studies tonen aan dat deze natuurlijke stofjes, stresshormonen verlagen en onze weerstand versterken. Een paar uur wandelen tussen de bomen kan op deze manier meer doen voor ons lichaam dan je zou denken.

Je vraagt ze vast af: wat maakt boslucht zo bijzonder?

We weten allemaal dat boslucht vol met frisse lucht zit en dat ons lichaam daar vol van profiteert, maar daarnaast is het ook rijk aan fytonciden. Dit zijn stoffen die bomen afscheiden als verdedigingsmechanisme om zichzelf te beschermen tegen onwenselijke schimmels en insecten. Wanneer we deze stoffen via onze longen inademen, hebben ze ook op ons lichaam een heilzaam effect.

Fytonciden komen in verschillende soorten voor. De meest voorkomende en meest onderzochte fytonciden die in boslucht voorkomen zijn limoneen en α- en β-pineen. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat de blootstelling aan deze natuurlijke stoffen tal van fysieke en psychologische voordelen biedt voor ons. We gaan ze bespreken:

• Stressvermindering – Door wat tijd in de natuur te besteden, daalt het niveau van verschillende stresshormonen. We zien bijvoorbeeld dat zowel cortisol in het speeksel als adrenaline in de urine afnemen. Dit zorgt op hun beurt weer voor een lagere bloeddruk en een rustiger hartslag, waardoor je je meer ontspannen voelt. Ideaal in de hedendaagse hectische wereld dus!
• Verbeterde slaap – Mensen slapen beter na blootstelling aan fytonciden. Sommige geurstofjes, zoals bijvoorbeeld α-pineen, kunnen de slaap bevorderen door hun werking op specifieke receptoren in de hersenen. Uit dierenonderzoek is gebleken dat αlfa-pineen de duur verlengt van de niet-REM slaap. Ook verkort het de tijd die nodig is om in slaap te vallen.
• Mentale helderheid en stemming – Een lekkere boswandeling (niet de drank) kan gevoelens van spanning, boosheid en vermoeidheid verminderen. Het kan angstscores en depressiescores verlagen en tegelijkertijd het gevoel van vitaliteit en energie verhogen. Ook zorgen deze stofjes ervoor dat onze cognitieve prestaties verbeteren.
• Gezondheid van de luchtwegen – Fytonciden kunnen een antioxiderende en ontstekingsremmende werking hebben op de luchtwegen.
• Versterking van het immuunsysteem – Studies tonen aan dat een boswandeling het aantal en de activiteit van natural killer (NK) cellen in ons lichaam kan verhogen. Deze cellen spelen een cruciale rol in de afweer tegen tumoren en virussen. Dit effect kan zelfs dagenlang aanhouden na een bezoek aan het bos!

Maar de invloed van bosgeur op ons lichaam rijkt verder…. Ons reukzintuig is uniek omdat het direct verbonden is met het limbisch systeem in de hersenen. Dit is het centrum van emotie en geheugen. Deze verbinding verklaart waarom geuren zo’n krachtige invloed hebben op onze stemming en waarom ze ons eenvoudig naar bepaalde momenten terugrengen. Denk aan het snoephuis in de Efteling of de geur van oma’s huis. Als ik dat ruik, word ik direct vrolijk.

Onderzoek naar de beleving van bosgeuren toont aan dat specifieke geuren (zoals aardse, houtachtige of mosachtige geuren) diep verbonden zijn met gevoelens van welzijn. De geur van rottende bladeren kan bijvoorbeeld iemand terugvoeren naar jeugdherinneringen, zoals de speurtocht die je vroeger door het bos deed of het verzamelen van mooie bladeren in de herfst. Deze aardse geuren worden vaak geassocieerd met een gevoel van verbinding met de natuur en innerlijke rust.

Hoewel de geur van het bos een bewezen krachtige component is, zijn de gezondheidsvoordelen van een bosbezoek het resultaat van verschillende zintuigen. Het rustgevende groen, de natuurlijke patronen in bladeren en boomkronen (fractals) (die stress tot wel 60% kunnen verminderen door er alleen al naar de kijken!), en de geluiden van vogels en stromend water dragen allemaal bij aan het totale effect. Virtuele natuurervaringen kunnen ontspannend zijn, maar missen vaak deze volledige zintuiglijke onderdompeling. Daarom is een echt bosbezoek veel effectiever voor stressreductie.

We leven in een tijd waarin digitale afleiding en isolement toenemen. Een wandeling door het bos biedt ons een eenvoudige en kosteneffectieve (en daar houden we van) manier om onze gezondheid te bevorderen. De geuren van het bos hebben bewezen fysiologische en psychologische voordelen. Van stressvermindering en een betere slaap tot een versterkt immuunsysteem. Door bewust tijd door te brengen in het bos en onze zintuigen open te stellen voor de natuurlijke geuren en kleuren, kunnen we de kracht van de natuur ten volle benutten.

Dus ga het bos in! Ren een rondje of maak een wandeling en ervaar de kracht van de natuur!

1. Siah, C.J.R., Goh, Y.S., Lee, J., Poon, S.N., Ow Yong, J.Q.Y. & Tam, W.-S. (2023). The effects of forest bathing on psychological well-being: A systematic review and meta-analysis.International Journal of Mental Health Nursing, 32, 1038–1054. DOI: 10.1111/inm.13131.
2. Li, A., Liu, Y., Qian, H., Sun, K., Zhao, Z., Uehara, I., Wang, G., & Zhou, B. (2025). Therapeutic effects of forest bathing on older adult patients with essential hypertension: evidence from a subtropical evergreen broad-leaved forest.Frontiers in Public Health, 13:1631613. DOI: 10.3389/fpubh.2025.1631613.
3. Antonelli, M., Donelli, D., Barbieri, G., Valussi, M., Maggini, V., & Firenzuoli, F. (2020). Forest Volatile Organic Compounds and Their Effects on Human Health: A State-of-the-Art Review.International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(18), 6506. DOI: 10.3390/ijerph17186506.
4. Li, Q. (2019). Effets des forêts et des bains de forêt (shinrin-yoku) sur la santé humaine : une revue de la littérature.Santé Publique, HS1(S1), 135-143. DOI: 10.3917/spub.190.0135.
5. Bentley, P. R., Fisher, J. C., Dallimer, M., Fish, R. D., Austen, G. E., Irvine, K. N., & Davies, Z. G. (2022). Nature, smells, and human wellbeing.Ambio, 52, 1-14. DOI: 10.1007/s13280-022-01760-w.