De kracht van complimenten: Hoe het je geluk, stress en gezondheid verbetert

Stel je voor: je zit in een koffietentje en een vreemde tikt je op je schouder. “Wat een prachtige jas,” zegt de persoon. “Die kleur staat je echt geweldig.” Het hele contact duurt minder dan 30 seconden, maar je voelt je de rest van de dag een stuk vrolijker. Dit is de kracht van een compliment.

Hoewel we het vaak zien als een kleine sociale beleefdheid, laat wetenschappelijk onderzoek zien dat complimenten geven en krijgen verschillende voordelen hebben voor onze mentale en zelfs fysieke gezondheid.

In dit artikel lees je waarom we massaal meer complimenten zouden moeten uitdelen en wat de wetenschap zegt over de impact ervan op ons welzijn.

---

Een belangrijke reden waarom we niet vaker complimenten geven, is dat we de positieve impact ervan op anderen structureel onderschatten. Onderzoek in de sociale psychologie laat zien dat mensen die een compliment willen geven (de ‘gever’) vaak denken dat de ontvanger zich ongemakkelijk, onzeker of zelfs geïrriteerd zal voelen.

In werkelijkheid blijkt precies het tegenovergestelde waar: ontvangers ervaren complimenten vrijwel altijd als warmer, positiever en waardevoller dan de gever verwacht.

Dit wordt in de literatuur ook wel een vorm van “empathiegap” genoemd: we overschatten hoe kritisch anderen reageren op onze sociale uitingen en onderschatten hoe positief ze deze ervaren.

Kortom: de angst voor ongemak zit vooral in ons eigen hoofd, terwijl de ontvanger simpelweg een duidelijke emotionele “boost” ervaart.

---

Een veelvoorkomende aanname is dat complimenten hun waarde verliezen als je ze vaker geeft. We denken dat herhaling leidt tot gewenning en dat de impact afneemt.

Maar experimenteel onderzoek laat een ander beeld zien. In studies waarbij deelnemers meerdere dagen achter elkaar positieve sociale feedback of complimenten ontvingen van dezelfde persoon, bleek het effect verrassend stabiel.

Ontvangers voelden zich niet minder gewaardeerd na verloop van tijd. Sterker nog: de positieve emotionele respons bleef vrijwel constant over meerdere dagen.

Dit past bij een belangrijk psychologisch principe: sociale waardering vervult een fundamentele menselijke behoefte aan verbondenheid. En die behoefte “verzadigt” niet op dezelfde manier als materiële beloning.

Net zoals je elke dag opnieuw kunt genieten van een maaltijd, blijft ook sociale waardering betekenisvol wanneer deze oprecht en menselijk wordt overgebracht.

---

Complimenten zijn niet alleen “leuk”; ze activeren ook meetbare processen in het brein.

Neuropsychologisch onderzoek laat zien dat positieve sociale feedback samenhangt met activatie in het beloningssysteem van de hersenen, waaronder gebieden zoals het ventrale striatum. Dit systeem is ook betrokken bij plezier, motivatie en sociale binding.

Daarnaast kan positieve sociale interactie stressreacties dempen via vermindering van activiteit in de amygdala, een hersengebied dat betrokken is bij dreiging en angst.

Met andere woorden: een compliment is niet alleen een sociaal gebaar, maar ook een biologische signaal dat veiligheid en waardering communiceert.

---

Opvallend genoeg profiteert niet alleen de ontvanger van een compliment, maar ook degene die het geeft.

Onderzoek naar prosociaal gedrag en “other-care” laat zien dat het ondersteunen van anderen (zoals het geven van complimenten of het tonen van waardering) samenhangt met:

• minder stress
• meer positieve emoties
• verhoogde gevoelens van betekenis

In sommige studies blijkt zelfs dat het zorgen voor anderen effectiever kan zijn in stressreductie dan puur op jezelf gericht gedrag.

Dit effect wordt verklaard doordat prosociaal gedrag het beloningssysteem activeert en stressreacties in het brein kan verlagen.

Daarnaast tonen meta-analyses van positieve psychologische interventies (zoals vriendelijkheidsoefeningen en dankbaarheidsinterventies) aan dat dit soort gedragingen:

• het subjectief welzijn verhogen
• depressieve klachten verminderen
• en in sommige gevallen ook samenhangen met betere fysieke gezondheidsindicatoren, zoals bloeddruk en immuunfunctie

Hoewel de effecten gemiddeld klein tot matig zijn, zijn ze consistent en robuust over verschillende studies.

---

Niet iedereen vindt het makkelijk om een compliment te ontvangen. Vooral mensen met een lager zelfbeeld ervaren vaak een interne botsing: het positieve compliment van buitenaf past niet bij hun negatieve zelfbeeld.

Hier komt een interessant psychologisch mechanisme in beeld: cognitieve herinterpretatie (reframing).

Wanneer iemand wordt aangemoedigd om na te denken over waarom ze een compliment krijgen, bijvoorbeeld: “Wat zegt dit over hoe anderen mij zien?”, wordt het makkelijker om de positieve boodschap te internaliseren.

Dit kan op lange termijn bijdragen aan een stabieler en positiever zelfbeeld, omdat externe waardering geleidelijk wordt geïntegreerd in het zelfbeeld.

---

In moderne samenlevingen, waar eenzaamheid steeds vaker voorkomt, spelen kleine sociale interacties een verrassend grote rol.

Complimenten dienen als een vorm van sociale “micro-validatie”: korte signalen die laten zien dat we gezien en gewaardeerd worden.

Onderzoek naar sociale verbondenheid laat zien dat dit soort positieve interacties:

• gevoelens van eenzaamheid verminderen
• sociale verbondenheid vergroten
• en stress kunnen bufferen in het dagelijks leven

Zelfs kleine interacties, zoals een vriendelijk woord tegen een collega of een opmerking tegen een vreemde, kunnen bijdragen aan een gevoel van sociale veiligheid.

Onderzoek naar sociale media laat zien dat platforms zoals Instagram, TikTok en Facebook in feite functioneren als een grootschalig systeem van sociale feedback, waarin likes en reacties een moderne vorm van complimenten vormen. Het ontvangen van veel positieve online feedback blijkt gevoelens van sociale verbondenheid te versterken en gevoelens van eenzaamheid te verminderen. Met andere woorden: digitale waardering kan een vergelijkbaar psychologisch effect hebben als een offline compliment, doordat het onze fundamentele behoefte aan erkenning en erbij horen activeert.

Tegelijkertijd laat de literatuur ook een duidelijke keerzijde zien. Het uitblijven van reacties of likes kan juist negatieve emoties oproepen, stress verhogen en bijdragen aan een lager zelfbeeld. Dit fenomeen benadrukt hoe gevoelig ons brein is voor sociale bevestiging: niet alleen expliciete afwijzing, maar ook stilzwijgen kan als sociale uitsluiting worden ervaren.

Deze bevindingen laten zien dat sociale media een krachtig middel is waarin erkenning en positieve feedback een positieve invloed heeft op eigenwaarde, verbondenheid en emotioneel welzijn, maar dat er wel zorgvuldig mee omgegaan moet worden.

---

De wetenschap is hier verrassend consistent over: positieve sociale interactie heeft meetbare voordelen voor zowel mentale als fysieke gezondheid.

Complimenten zijn daarbij een van de eenvoudigste vormen van prosociaal gedrag:

• ze kosten niets
• ze zijn snel
• en ze hebben een directe emotionele impact

Belangrijker nog: we onderschatten structureel hoe positief ze worden ontvangen.

De conclusie is daarom eenvoudig:

We geven te weinig complimenten, niet omdat ze niet werken, maar omdat we hun effect verkeerd inschatten.

Ik gebruik zelf de volgende regel: ik geef zelf elke dag minimaal één compliment aan een vreemde of bekende. Het kost me geen tijd en als we het allemaal zouden doen, zouden we massaal veel meer complimentjes geven en terugkrijgen!

---

Een compliment lijkt klein, maar de wetenschap laat zien dat het effect veel verder reikt dan we vaak denken. Het beïnvloedt stemming, sociale verbondenheid, stressniveau en mogelijk zelfs fysieke gezondheid.

En misschien wel het belangrijkste inzicht: het voordeel is wederzijds. Zowel de gever als de ontvanger profiteert.

Dus de volgende keer dat je iets moois opvalt bij iemand; zeg het. Een complimentje aan je vrienden, een vreemde of een familielid kan wonderen doen.

Het kan iemands dag veranderen. En misschien ook die van jezelf.

Literatuur

• Bolier L, Haverman M, Westerhof GJ, Riper H, Smit F, Bohlmeijer E. Positive psychology interventions: a meta-analysis of randomized controlled studies. BMC Public Health. 2013 Feb 8;13(1):119.
• Zhao X, Epley N. Kind words do not become tired words: Undervaluing the positive impact of frequent compliments. Self and Identity. 2020;1-25. doi:10.1080/15298868.2020.1761438.
• Robson D. Self-care: why looking after No 1 isn’t always best for your wellbeing. The Guardian [Internet]. 2024 Jun 16 [geciteerd 14 april 2026]. Beschikbaar op: https://www.theguardian.com/mental-health/article/2024/jun/16/self-care-kindness-mental-health-wellbeing.
• Bronfenbrenner Center for Translational Research. The Psychology of Compliments: A Nice Word Goes a Long Way. Psychology Today [Internet]. 2021 Sep 14 [geciteerd 14 april 2026]. Beschikbaar op: https://www.psychologytoday.com/us/blog/evidence-based-living/202109/the-psychology-compliments-nice-word-goes-long-way.
• Voggenreiter A, Brandt S, Putterer F, Frings A, Pfeffer J. The Role of Likes: How Online Feedback Impacts Users’ Mental Health. arXiv [Preprint]. 2023 Dec 19 [geciteerd 14 april 2026]: arXiv:2312.11914. Beschikbaar op: https://doi.org/10.48550/arXiv.2312.11914.
• Marigold DC, Holmes JG, Ross M. More Than Words: Reframing Compliments From Romantic Partners Fosters Security in Low Self-Esteem Individuals. Journal of Personality and Social Psychology. 2007;92(2):232-48.
• Hoppen TH, Morina N. Efficacy of positive psychotherapy in reducing negative and enhancing positive psychological outcomes: a meta-analysis of randomised controlled trials. BMJ Open. 2021;11(9):e046017.
• Kille DR, Eibach RP, Wood JV, Holmes JG. Who can’t take a compliment? The role of construal level and self-esteem in accepting positive feedback from close others. Journal of Experimental Social Psychology. 2017;68:40-9.
• Wang S, Zhao X, Hu W, Zhou M, Yang J. Value affirmation or emotional support: The buffering effect of social rewards on psychological stress. Psychoneuroendocrinology. 2025;180:107535.